Yes! Het is weer zover, de maand december is begonnen. Zo’n maand die in zoveel opzichten zo anders is dan alle andere maanden in het jaar. December betekent voor mij gezelligheid met vrienden en familie, drukte met verjaardagen, het jaar afronden, genieten van de kortere dagen. Huh? Of ik dat fijn vind die kortere dagen? Ja, alleen de maand december dan hè, in januari word ik er niet goed van en duurt die maand voor mijn gevoel wel acht in plaats van vier weken. Er komt dan geen eind aan. 

Dit jaar is het voor het eerst in mijn leven een maand zónder gezelligheid en drukte op school. Het was altijd zo’n periode waarin alles tegelijk kwam en ik met de tong op de schoenen aan het kerstdiner zat. Het klinkt raar: hoe gezellig ik het altijd vond, hoe ik altijd kon genieten van de kinderen en de gezelligheid in die tijd, ik mis het even niet. 

Het is zó anders nu: De maand december is wat rustiger. Door de coronamaatregelen ligt mijn agenda overhoop. Sommige scholen schuiven de afspraak door, andere willen liever online. En op sommige scholen mag ik wel komen en dus toch nog stiekem even wat gezelligheid opsnuiven. Niet dat dat heel goed lukt met zo’n mondkapje voor mijn neus, maar toch. 😉

Maar die rust, even het gas loslaten (nu ik minder kilometers maak dus letterlijk), even mezelf terugtrekken in mijn gezellige huisje én mijn werkkamer. Ik geniet ervan! Soms vind ik ‘even alleen’ ook fijn. En op de een of andere manier lijken we dat soms een soort van ongemakkelijk te vinden. En toeval of niet, dat is wat afgelopen week als een soort van thema twee keer voorbijkwam; een keer in een sessie Groepsgeluk en daarna in het bespreken van een sociogram in een Klasse(n)Kracht-traject. Ik zal het even uitleggen.

Erbij horen
In de Groepsgeluk-opstelling kwam een meisje op een moeilijk punt toen ze haar poppetje voor de derde keer mocht verplaatsen. Ik zag haar twijfelen. Eerst stond ze echt ín het groepje, de tweede ronde iets meer erbuiten en bij de derde keer verplaatsen zwabberde ze met het poppetje heen en weer: ertussen, naar buiten, naar binnen. Ik zag haar twijfelen en vroeg haar wat het lastig maakte. En toen kwamen er dikke tranen: 

“Soms wil ik ook gewoon even alleen zijn! Maar het lijkt wel of anderen dat stom vinden en dat dat niet mag! En dan ben ik bang dat ik er nooit meer bij hoor!”. 

Zo! Die kwam binnen. De hele groep viel even stil en keek naar haar. Totdat een ander meisje zei: “Ik denk altijd dat als jij even uit de groep gaat, ik dan iets verkeerd heb gezegd en dat je boos bent.” En vervolgens ontstond er een prachtig gesprek over wat we soms zien en op een bepaalde manier interpreteren, maar het in werkelijkheid soms heel anders in elkaar zit. Aan het einde van het gesprek kwam de groep met het idee om het gewoon te durven zeggen: ”Ik wil even alleen zijn.” En dat dit dan niet betekent dat je boos bent of niet meer bij de groep wilt horen.

Sociogram
De tweede keer dat het thema voorbijkwam, was tijdens het online bespreken van het sociogram van een groep. Voorafgaand aan de bespreking had ik trouwens een online observatie van de groep. Kan dat? Ja, dat kan! Het is alleen maar goed dat ik mezelf niet gefilmd heb. Heb mezelf er namelijk een paar keer op betrapt om te proberen ‘om het hoekje’ te kijken om te zien wat er rechts in de groep gebeurde. Maar ja, dát lukte natuurlijk niet. Zag er denk ik wel maf uit. Zat zowat met mijn neus in het scherm. Dat even terzijde.

Tijdens het bespreken van het sociogram, met twee super leergierige en betrokken leerkrachten, kwamen we op de ‘controversiële kinderen’; kinderen die volgens andere kinderen zowel leuke als minder leuke eigenschappen hebben. Het viel op dat er best een aantal kinderen zo uit het sociogram kwamen. Nadat we het sociogram samen flink onder de loep hadden genomen, uitgeplozen hadden en op zoek gegaan waren naar verklaringen, kwamen we erachter dat er een paar kinderen in de groep zitten die zich af en toe even terugtrekken uit de groep. Ze lijken er af en toe bewust voor te kiezen om even alleen te zijn. Wanneer het voor de andere kinderen niet duidelijk is waaróm ze dat doen, maakt het een soort van onvoorspelbaar voor de ander. Onvoorspelbaarheid kan ook een gevoel van onveiligheid met zich meebrengen. Want: de ene keer doet Anne volop meer met de groep en op een ander moment zie je haar alleen spelen en geeft ze duidelijk aan niet mee te willen spelen. 

Even alleen zijn
Het lijkt in onze genen te zitten om altijd maar ergens bij te moeten horen. Het is één van mijn kernwaarden in mijn missie: iedereen sámen en met plezier naar school. En natuurlijk, iedereen wil vanuit de basis ergens bij horen. Maar soms kan het ook heel fijn zijn om even alleen te zijn, even afstand te nemen. 

En ik? Ook ik vind het af en toe heerlijk om af en toe even alleen te zijn. Heb ik eigenlijk altijd al wel gehad. Ik kon mezelf vroeger uren vermaken op mijn kamertje. Ik had altijd wel iets te doen.

Eenmaal aan het werk was de maand december de maand van hectiek. Iets was ik voorheen dus niet écht kon, kan ik nu wel: even mezelf de rust gunnen, broeden op nieuwe ideeën en ik kom aan dingen toe waar ik normaal niet aan toekom. Heb eindelijk de tijd om voor mijn eigen bedrijf de dingen eens rustig op een rijtje te zetten, plannen maken voor volgend jaar. Heerlijk!

En daarnaast; niks gezelliger dan genieten in mijn gezellige huisje, kaarsjes aan, de kerstboom mét stalletje die staat te schitteren. Nog een paar weken en dan wordt het écht genieten: even niks, puzzelen bij de kerstboom, lezen en dat alles onder het genot van de Top 2000. En natuurlijk de gezelligheid opzoeken van familie en de allerliefste mensen om mij heen. Maar eerst nog even aan het werk, in rust, zonder hectiek. 

Hoe zit dat bij jou? Vind je het ook wel eens fijn om alleen te zijn? En wat doe je dan? Ben benieuwd.

Ik wens je een rustige decembermaand toe.

Soms komen dingen onverwacht (of onbewust?) samen. Twee weken geleden ben ik begonnen aan het boek De Fontein van Els van Steijn. De fontein wordt in het boek gebruikt als metafoor voor het familiesysteem. Super interessant om te lezen dat je soms onbewust niet op de juiste plek staat. Wanneer je onbewust niet op de juiste plek staat in de fontein, kan dat problemen geven op allerlei gebied. Je kunt je bijvoorbeeld vaak onrustig voelen, maar je hebt geen idee waar het vandaan komt. Als je leert om op de juiste plek in de fontein te gaan staan, geeft dit rust. 

Een plek in de groep
In een groep kan het soms net zo gaan. Laatst ben ik samen met de leerkracht, de intern begeleider én een onderwijsondersteuner van het samenwerkingsverband aan de slag gegaan met een groep. De groepsdynamiek was niet oké. Er was al vanalles ingezet; gesprekken gevoerd, een groepsmissie gemaakt, afspraken geformuleerd én daar regie op gevoerd, groepsvormingsactiviteiten maar toch leek er nog steeds iets te spelen in de groep. De ene keer was er gedoe en op een volgend moment leek alles weer peis en vree. Eigenlijk kreeg niemand er echt grip op. De leerkracht reflecteerde zich suf met de kinderen, voerde gesprekken, maar het bleef een ongrijpbaar iets. Elke keer leek het vuurtje weer op te laaien.

Onderwaterprogramma
Mijn idee was om het te gaan zoeken in het onderwaterprogramma van de groep. Gesprekken waren al zo vaak en zo veel gevoerd, daar kregen we het probleem niet mee boven water. We moesten op een andere manier de waterlijn laten zakken: het systemisch werk van Groepsgeluk leek mij een goede manier om zicht te krijgen wat er nu precies onder water speelde. En ‘toevallig’ heb ik dat ook in mijn pakket zitten, dus verzamelde ik een aantal weken terug ik de materialen en ging op pad. 

Merkte aan mezelf dat ik de eerste sessie best spannend vond. Hoe zou het gaan? Zou er naar boven komen wat ik verwachtte en wat we nodig hadden om de groep écht een fijne groep te laten worden. Tijdens de eerste sessie waren sommigen nog wat afwachtend, maar toch ontstond er al meteen een mooi gesprek. De metaforen die erbij gelegd werden bezorgden me kippenvel. Wat dacht je van: ‘De regenboog, want ik vind dat je in onze klas gewoon jezelf mag zijn.’ De groepjes die er stonden, bleven de groepjes. De kinderen herkenden het beeld wat er ontstond zeker. ‘Ja, dit is onze groep.’

So far, so good zou je denken. En toch, er zat meer. De waterlijn was nog niet ver genoeg gezakt. En dus vorige week op pad voor sessie twee. Toen ik de groep binnenkwam reageerde een paar kinderen met: “Oh! Je bent er weer!” Voelde aan mezelf dat ik even niet wist of dit nu een goed of slecht voorteken moest zijn, maar goed.

De materialen uitgestald, de wetmatigheden doorgenomen en het gesprek kon beginnen.

Wat meteen opviel was dat de poppetjes nu veel meer doordacht werden neergezet. De opzet was inmiddels bekend. Maar, doordat de kinderen nu wisten wat de bedoeling was, gebeurden er al snel ‘mooie’ dingen. Kinderen die zich écht tussen twee groepjes voelden staan en niet konden kiezen. Al snel kwamen er tranen.

Tweestrijd
Want, hoe zou jij je voelen als je constant in tweestrijd zit? Je steeds het gevoel hebt dat je moet kiezen, maar eigenlijk helemaal niet wíl kiezen. Groepsdruk voelt van twee groepjes. En dit was precies waardoor er elke keer gedoe ontstond. Er werd aan verschillende kanten aan sommige kinderen getrokken. 

Dit was niet wat ze wilden, want in de groepsmissie kwam duidelijk naar voren dat ze het sámen fijn willen hebben. Alleen…. op deze manier ging dat nooit lukken!

Toen we afgerond hadden kwamen er twee kinderen naar me toe:

“Kom je nog een keertje?” 

“Zou je dat graag willen weten?”

“Ja! Want we vinden dit heel erg fijn!”

“Dan kom ik nog een keer.”

“Yes!”

We kunnen weer verder met de groep. Aan de slag met Kwaliteiten en wat er gebeurt als je teveel van een bepaalde Kwaliteit inzet. En wat doet dat met een ander? Zo kunnen we de missie gaan volbrengen!

Gouden momenten
Het waren gouden momenten, met kippenvel en soms zelf even slikken bij wat er uit de groep kwam. De volgende dag kreeg ik een mail van de leerkracht. Ze was nog even met de groep in gesprek gegaan en dit kwam eruit:

Hoe was het?
“Leuk, maar het was anders dan de vorige keer. Omdat iedereen nu wel wat eerlijker was, dus was het leuker.”
“Deze keer konden veel kinderen hun gevoelens kwijt.”
“Ik vond het fijn dat je alles kon vertellen en dat niet iedereen raar ging kijken.”
“Omdat nu andere kinderen ook eerlijk waren, durfde je zelf ook meer te vertellen.”
“Ik vond het leuk dat je met die poppetjes kan zien wie meer met elkaar bevriend is en met wie minder.”
“Ik vond het wel leuk omdat je zo makkelijker kon praten.”

Wat zou je meenemen voor de toekomst?
“Misschien iets meer met anderen omgaan en het gezellig houden.”
“Met andere kinderen meer dingen gaan doen of spelen ofzo.”

En opnieuw kreeg ik kippenvel. We zijn er dus nog niet, maar we hebben samen een hele grote stap gemaakt naar een fijne groep. En dat is wat ik ieder kind, iedere groep en iedere leerkacht zo gun!

Wil je dit ook? Neem dan contact met me op!