Gisteren vroeg ik de leerkrachten tijdens een teamtraining Van onrust naar Rust in de school om hun gouden moment van de afgelopen weken op te schrijven. Op een kaartje met een gouden strik, want als we het over gouden momenten hebben, mag het er ook een beetje feestelijk uitzien toch? Even later hingen ze op het prikbord.
“Kinderen die zelf vragen om een T-kaart, zodat het duidelijk is!”
“Na een minder fijne dag een T-kaart gemaakt om stil te zijn. Volgende dag rustiger en een fijnere sfeer in de groep.”
“Is het nu al 11:45? Whow, het is al 14:00!”
Ik moest echt even glimlachen bij die laatste. Want wie kent het niet: dagen waarop je denkt dat de klok stil staat en die onrustige spellingsles van een half uur wel anderhalf uur lijkt te duren. En dan opeens zo’n dag waarop je verbaasd opkijkt, omdat het alweer bijna tijd is om naar huis te gaan. Dat zegt eigenlijk alles over hoe het in een groep loopt.
De storm hoort erbij
Het is herfstvakantie, dus een mooi moment om terug te kijken. De Gouden Weken zijn voorbij. Je hebt gewerkt aan groepsvorming met verschillende activiteiten, samen met je groep een missie of groepswens gemaakt, afspraken opgesteld en je eerste T-kaarten opgehangen. En daarna… kwam de storm.
De stormingsfase is geen teken dat je iets fout doet. Kinderen zoeken hun plek in de groep en dat mag. Sterker nog, het móet. Je kunt deze fase niet overslaan, hoe graag je dat soms ook zou willen.
Wat mij opvalt in de scholen waar ik kom: de storm is niet overal even hard. Op sommige plekken is het meer een briesje. Wat gerommel, een paar windvlagen, maar de groep blijft overeind. En wat zie ik daar steeds terug? Duidelijke afspraken, zowel schoolbreed met het hele team als in de groep samen met de kinderen. En leerkrachten die zich er zelf ook aan houden. Ook op vrijdagmiddag. Ook als het regent en iedereen binnen moet blijven. Eerlijk is eerlijk, dat is best lastig als je moe bent. Maar kinderen merken het feilloos op.
Spelen met de T-kaart
Die eerste twee kaartjes van de gouden momenten laten precies zien wat er gebeurt als je de T-kaart echt dóórhebt. Het is dan geen poster meer die je ophangt en vergeet, maar iets waar je mee kunt spelen.
Stel, in je missie staat dat jullie plezier willen hebben én hard willen werken. En bij de afspraken staat dat je elkaar rust geeft tijdens het werken. Toch merk je dat het tijdens het zelfstandig werken na een minuut of vijf onrustig wordt. Een gum die over tafel vliegt, gegiechel achterin, kinderen die elkaar afleiden. Herken je dat?
Je kunt dan “stil nu!” roepen. Dat werkt, voor een minuut of twee. Maar je kunt ook een weerbericht geven, een tool uit Deep Democracy. Je benoemt feitelijk wat je ziet en hoort, zonder analyse, zonder goed- of afkeuring en zonder één kind aan te wijzen: “Ik zie dat iedereen de eerste vijf minuten aan het werk is. Daarna hoor ik gepraat, zie ik kinderen opstaan en vliegt er een gum over tafel.”
En dan gaan kinderen meedenken. “Het duurt soms lang, juf.” “Ik word gek van dat getik met pennen.” Niemand voelt zich aangevallen, want het gaat over ‘het weer’, niet over één kind. Daarna vraag je: wat hebben we eigenlijk afgesproken? En hoe ziet dat eruit, rustig zelfstandig werken? Hop, daar komt de T-kaart. Niet bedacht door jou, maar door de groep. Wat zie je, wat hoor je. “Je hoort de klok tikken,” zei een jongen eens heel serieus.
Mooi hè? En als kinderen na een tijdje zelf om een T-kaart vragen, dan weet je dat ze het echt van zichzelf hebben gemaakt.
En nu naar jouw groep
Het vierde kaartje op het prikbord vond ik misschien wel het mooiste: “Elk moment of elke dag heeft voor mij iets moois. Genieten van de kleine dingen.”
Dus wat was jouw gouden moment? Wanneer heb jij genoten van je groep? Schrijf het op. Op een post-it, in je agenda of op de achterkant van een kassabon. Na de vakantie komen er vast weer dagen waarop het waait, en dan is het fijn om te weten dat er ook zon was.
En misschien denk je nu: gouden momenten, die waren er bij mij eerlijk gezegd nog niet zo veel. Het loopt nog niet lekker en ik zie tegen de week na de vakantie op. Ook dat is oké, en je bent echt niet de enige. Juist na de herfstvakantie kun je opnieuw beginnen. Je missie en afspraken weer samen met de groep oppakken, kijken waar het waait en waardóór het waait. En dan klein beginnen met één T-kaart.
Wil je daar wat hulp bij? In mijn boek Van onrust naar rust lees je stap voor stap hoe je van jouw klas een groep maakt. En wil je liever samen kijken naar jouw groep? Neem dan gerust contact met me op. Ik kijk en denk graag met je mee.
Fijne vakantie! 🍂
Vijf tips voor de week na de vakantie:
1. Bekijk opnieuw je missie
Haal op de eerste dag de missie erbij en lees hem samen hardop. Vraag de groep wat al goed lukt en waar het nog lastig is. Zo is het geen poster aan de muur, maar weer iets van jullie samen. Vijf minuten is genoeg.
2. Doe de routines alsof het week 1 is
Een week vakantie is voor kinderen lang. Binnenkomen, de dag beginnen, wisselen van les: oefen het gewoon weer, rustig en duidelijk. En kijk ook naar jezelf. Hou jij je aan wat jullie hebben afgesproken?
3. Kies één T-kaart
Waar waaide het ‘t hardst voor de vakantie? Begin daar en alleen daar. Maak samen met de groep een nieuwe T-kaart of fris de oude op: wat zie je en wat hoor je als het goed gaat? Liever één T-kaart die leeft dan vijf die alleen aan de muur hangen.
4. Houd een neutrale spiegel voor
Wordt het onrustig? Benoem dan feitelijk wat je ziet en hoort, zonder oordeel en zonder één kind aan te wijzen. “Ik zie dat het na tien minuten rumoerig wordt en dat er kinderen door de klas lopen.” Het is vaak verrassend hoe snel een groep daarna zelf met een oplossing komt.
5. Verzamel gouden momenten, ook met je groep
Sluit de dag of de week af met de vraag: wat was vandaag ons gouden moment? Schrijf het op een kaartje en hang het op. Zo zien jullie samen wat er al goed gaat, ook in een week waarin het waait.
Wil je hier meer over lezen?
In mijn boek Van onrust naar rust – Hoe je van jouw klas een groep maakt geef ik je volop inspiratie, voorbeelden en praktische werkvormen om van jouw klas een hechte groep te maken. Nieuwsgierig? Klik dan even op de onderstaande button:
