Van vakantie naar weer starten is altijd even schakelen, zeker met de Gouden Weken voor de deur. Tenminste, bij mij was dat zo toen ik nog voor de klas stond, maar… afgelopen week bleek dat het er nog steeds is. En dan bedoel ik die nacht vóór dat ik weer mag aftrappen. En ook al sta ik niet meer voor de klas, ik heb het (blijkbaar) nog steeds. Een onrustige nacht.
Ik droomde ten eerste dat ik pas om 9.00 uur wakker werd, terwijl ik om 9.00 uur moest starten met een training die ruim een uur en 10 minuten (zonder file) rijden was. En eenmaal daar aangekomen, ja blijkbaar was ik toch gewoon gegaan, zat er een team wat echt totaal geen aandacht voor mij had. Ik vertelde van alles, maar er was werkelijk niemand die mij zag. Laat staan dat ze naar mij luisterden.
Toen ik wakker schrok, heb ik mezelf echt vier keer moeten toespreken: het was écht maar een droom. En gelukkig, de dag die erop volgde bleek dat ook: ik had een fantastische ochtend met een team. En… de dag erna met nóg twee teams, dus het is helemaal goed gekomen! Want dat was wat ik ‘in het echt’ gedroomd had: een mooie start maken, samen met schoolteams, om het jaar goed te kunnen starten en er een gouden jaar van te maken.
Waarom de start van het schooljaar zo belangrijk is
Die droom laat wel mooi zien hoe belangrijk de start van het schooljaar is. De overgang kost energie, niet alleen voor ons, maar ook voor de kinderen: nieuwe klasgenoten, misschien een nieuwe juf of meester. In de Gouden Weken draait alles om het vormen van een fijne groep, waarin iedereen zich thuis voelt. Die eerste zes weken bepalen vaak hoe de dynamiek zich de rest van het jaar ontwikkelt.
De afgelopen weken gaf ik de trainingen ‘Van onrust naar rust in jouw school’ met LEGO® Serious Play®, de praktische vertaling van mijn boek Van onrust naar rust: hoe je van jouw klas een groep maakt. Teams die letterlijk met hun handen bouwden om iets zichtbaar te maken dat in hun hoofd zat. De Gouden Weken, startend door de leerkrachten zelf.
De Gouden Weken als bouwwerk
Een groep vormen lijkt best op bouwen met LEGO®. Je begint met losse blokjes en geen kant-en-klare handleiding, en toch ontstaat er, blokje voor blokje, iets dat overeind blijft staan. Wat mij opvalt: hoe meer je vooraf nadenkt over de basis, hoe steviger het geheel wordt.
Een beeld voor ogen. Voordat je bouwt, weet je waar je naartoe werkt: wat voor groep wil ik dit jaar zijn? Maak dat vanaf dag één duidelijk.
Energie. Bouwen kost tijd, blokje voor blokje. Zo vragen de Gouden Weken oefenen, oefenen en oefenen van gedrag en afspraken. Dat kost energie, maar levert het ook op.
Volhouden. Soms valt de toren om. Dan begin je opnieuw, met wat je geleerd hebt. Blijf consequent in het aanleren van routines.
Obstakels. Een blokje past niet meteen zoals bedacht, en dan zoek je samen een andere oplossing. Ook in de klas zijn er kinderen die moeite hebben met de nieuwe regels. Het zijn leer- en groeimomenten, voor hen én voor jou.
Passie. Met LEGO® Serious Play® zie ik mensen loskomen zodra ze spelenderwijs werken. Diezelfde passie voor het vak zet een positief energieveld aan. Leerkrachten krijgen echt weer zin om van hun klas een fijne groep te maken.
Ieder blokje telt. Niemand bouwt voor een ander, iedereen legt zijn eigen blokje. Jij bent verantwoordelijk voor een veilig leerklimaat, de kinderen voor hun eigen gedrag.
De onmisbare rol van de Gouden Weken
In de eerste weken heeft een groep begeleiding nodig om zich te vormen. De hiërarchie van vóór de zomer is niet vanzelfsprekend hetzelfde: kinderen testen hun grenzen en zoeken hun plek.
Als leerkracht begeleid je dit proces, niet door de baas te spelen maar door aanwezig en verbonden te blijven, ook als het even minder lekker loopt (herken je dat?). Je biedt structuur en tegelijk ruimte voor samenwerking, bijvoorbeeld door energizers en groepsvormingsactiviteiten. Een klas met een veilige sfeer is een klas waar kinderen durven te leren en fouten te maken. En dat proces gaat met vallen en opstaan. Dat is óók leren!
Ook besteed je in deze weken aandacht aan de norming: “zo doen we het hier.” Zo voorkom je dat de sterkste groepsleden de norm gaan bepalen. En dat de norm van de groep iets wordt dat uit jouw handen glipt, of waarin je zelf helemaal niet meer aan werken toekomt.
Vijf concrete tips voor succes in de Gouden Weken
1.Start met heldere verwachtingen.
Maak samen met de kinderen een groepswens en afspraken. Wat is onze stip op de horizon? Hang ’m zichtbaar op, zodat je ernaar kunt verwijzen.
2. Leer elkaar goed kennen met groepsvormingsactiviteiten.
Zet spellen doelgericht in en bedenk vooraf: wat wil ik ermee bereiken?
3. Creëer een positief energieveld.
Geef complimenten voor gedrag dat je wilt zien: samenwerking, vriendelijkheid, iemand helpen. Benoem wat goed gaat, dat versterkt veiligheid en zelfvertrouwen.
4. Zorg voor veiligheid als basis.
Kinderen moeten hun gedachten en gevoelens durven delen. Besteed aandacht aan luisteren en omgaan met verschillen, bijvoorbeeld via kringgesprekken of rollenspellen.
5.Reflecteer je te pletter!
Hoe voelt iedereen zich, wat gaat goed, wat kan beter? Reflectie helpt bij bewustwording en versterkt het groepsgevoel.
Op weg naar een gouden jaar
De Gouden Weken zijn dé periode waarin je de basis legt: blokje voor blokje, dag voor dag. Door bewust aandacht te besteden aan groepsvorming, creëer je een klimaat waarin kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen.
Dus, ben je startklaar? Maak van deze eerste weken de gouden basis voor een prachtig jaar. En die droom van mij, met die kletsende leerkrachten? Die mag dit jaar wegblijven. Ik weet inmiddels: het is oefenen, blokje voor blokje.
Wil je daar praktische handvatten en inzichten bij? Pak dan mijn boek Van onrust naar rust erbij: daarin lees je hoe je van jouw klas een groep maakt.
Wil je hier meer over lezen?
In mijn boek Van onrust naar rust – Hoe je van jouw klas een groep maakt geef ik je volop inspiratie, voorbeelden en praktische werkvormen om van jouw klas een hechte groep te maken. Nieuwsgierig? Klik dan even op de onderstaande button:
