Kun jij je herinneren wanneer jij voor het laatst iets heel nieuws hebt uitgeprobeerd?En met iets nieuws bedoel ik eigenlijk: iets doen wat je nog nooit gedaan hebt. Het hoeft geen spannende activiteit te zijn, zoals schaatsen op ijs waarvan je niet zeker weet of het je houdt, maar iets in de klas. In je school. In hoe je met je groep werkt.

 Vaak is dát het moment waarop je even twijfelt.

Nieuw betekent ook: niet precies weten hoe het loopt. Dat voelt ongemakkelijk. Zeker voor iemand als ik, die voor 200% gaat. En ja, dan kan ik wel heel groot die quote van Pippi “Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan” op mijn werkkamer hebben hangen (die schijnt trouwens niet eens letterlijk van Pippi zelf te zijn), maar dan nog. In dit geval betekent ‘nooit’ eigenlijk: nog niet zo vaak. En dat maakt het reuze spannend.

Wat dan hoor ik je denken?
Dat ga ik je in dit blog vertellen. Iets met LEGO Serious Play en groepsdynamiek.

De Zilveren Weken: wat boven water lijkt, klopt niet altijd

Deze periode, de zilveren weken, is de periode waarin je kunt zeggen dat de wittebroodsweken voorbij zijn. Rollen worden steviger. Subgroepjes tekenen zich af. Wat eerst nog klein en onschuldig leek, krijgt ineens lading. Onder de oppervlakte gebeurt er van alles, terwijl het aan de buitenkant soms best oké lijkt.

Afgelopen week was ik in zo’n groep waarin de groepsdynamiek best ingewikkeld is. Er is regelmatig gedoe tussen de meiden en de jongens kijken er vooral met een afstandje naar. Tijdens gesprekken met de hele groep, zo aan het begin van die Zilveren Weken, geven de kinderen zelf aan dat het eigenlijk wel goed gaat. Maar de leerkracht voelde, en ik ook tijdens de observatie, dat er onder water van alles speelde.

Na de pauze waren er weer woorden tussen de meiden. Tijdens de spellingsles waren de blikken niet te missen. Overigens, als blikken konden doden, dan had ik ook gestrekt gelegen, want een aantal kinderen had feilloos door dat ik precies zag wat er gebeurde. Kortom, een nare sfeer in de klas. Maar als de leerkracht het benoemde, was alles prima.

“Ze zouden nu toch beter moeten samenwerken?”

Je zou ook mogen verwachten dat deze groep langzaam richting de performingfase zou gaan. Meer rust. Meer samenwerken. De leerkracht gaf echter heel duidelijk aan dat samenwerken echt niet lukt. Met z’n tweeën gaat het soms nog net, maar zodra er meer kinderen samenwerken, ontstaat er gedoe.

En toen kwam de vraag: “Heb jij een idee?” Die had ik.

“Zullen we aan de slag gaan met LEGO® Serious Play®?”

Een goed plan. En dan de praktijk.

Dat sprak meteen aan. Deze groep is echt van het doen. Dus ik bereidde de activiteit zorgvuldig voor. Alles kloppend in mijn hoofd, logisch opgebouwd op papier, de vragen scherp. En toen deed de praktijk wat ze vaker doet. Die vroeg iets anders…

Samen overleggen met een Talking Stick lukte in precies één groepje. In de andere groepjes ontstond gedoe.
“Zij luisteren niet.”
“Hij wil niet samenwerken.”
“Ze doen niet serieus mee.”

Je zag meteen wie de leiding nam. Positief bij een aantal kinderen, maar ook duidelijk negatief bij anderen. En de meelopers haakten af. Die gaven het eigenlijk al op. Ik liet het even gebeuren. En gooide toen (bijna) alles wat ik bedacht had overboord.

Werken vanuit wat er gebeurt

Ik ging werken vanuit wat ik zag. Aansluiten op wat er gebeurde in de groepjes. Alleen al de vraag:
“Vertel eens, wat gebeurt hier nu?”
zorgde steeds voor een korte stilte. En daarna voor woorden die ze eigenlijk al wilden zeggen, maar nog niet konden.
“Dit is niet hoe we het willen.”
“Het lukt ons gewoon niet.”

“Oké. En wat heb je dan nu anders te doen?”
Dan konden ze weer verder.

Dat samenwerken nog geen vanzelfsprekendheid is in deze groep, werd pijnlijk duidelijk. Samen met de leerkracht en de IB gaan we onderzoeken waar deze groep zit in de leerlijn en wat de eerste stappen zijn om samenwerken wél te leren. En dat los van het werken aan alles wat er onder water speelt in deze groep.

Als bouwen meer zegt dan praten

Maar het allermooiste van deze activiteit kwam daarna. Ik hoefde eigenlijk niets te vragen over hoe het loopt in de klas.

De opdracht was: bouw samen de klas. Laat zien wat fijn is en wat niet fijn is in de groep. En zonder grote woorden kwamen er zoveel inzichten op tafel. Letterlijk.

Elkaar buitensluiten werd gebouwd.

Ruzie ook.

Maar óók: samen spelletjes doen. Dingen die ze leuk vinden. Dat ze al zo lang bij elkaar in de klas zitten. Dat ze voor elkaar opkomen. Het was echt prachtig om te zien. Simpel gebouwd met LEGO®.

Vanuit die informatie gingen we verder naar de vraag: wat zouden jullie graag willen? Hun wens. En die wens konden we heel mooi verbinden aan de groepsmissie en de afspraken die er al lagen. Precies dat wat in de Zilveren Weken zo helpend is: niet doen alsof het vanzelf overgaat, maar samen kijken naar wat er speelt en waar je naartoe wilt.

Dit smaakt naar meer

We zijn er nog niet. De tijd vloog voorbij. Dat vonden de kinderen ook.
“Juf Nicole, wanneer kom jij weer met de LEGO?”

En collega’s kwamen nieuwsgierig kijken. “Kun je dit ook bij ons in de klas doen?”

Ja hoor!

Kortom: dit smaakt naar meer en krijgt zeker een vervolg. Op deze school staat al een nieuwe afspraak gepland en binnenkort ook bij een andere school. Ik vind het zó spannend. Want dit is echt iets nieuws, voor en van mij. Maar… het werkt!!

Wat LEGO® Serious Play® oplevert

Wat je met LEGO® Serious Play® vooral bereikt, is dit:

En eerlijk? Ik kan niet wachten op het vervolg!