Kleine dingen, groot effect

Soms zijn het de kleine momenten die het verschil maken. Even stilstaan bij: “Wat ging er goed vandaag?” of een leerling vragen: “Hoe hielp jij om onze afspraken waar te maken?”

Op die manier blijven afspraken niet in de lucht hangen, maar krijgen ze een plek in het dagelijkse doen en laten.

En geloof me: een groep die samen positieve afspraken maakt én die afspraken elke dag een beetje levend houdt, heeft niet alleen minder gedoe… maar vooral veel meer plezier. 🎉

Een basis om om te bouwen

Een jaar starten met een droom is meer dan een leuke eerste schoolweek. Het is een investering in vertrouwen, verbondenheid en een positief klimaat. Je maakt afspraken die gedragen worden, omdat ze voortkomen uit wat jullie samen belangrijk vinden.

Dus, maandag als de bel gaat en die verwachtingsvolle ogen jou aankijken… adem diep in, glimlach en vraag: “Wat is onze droom voor dit schooljaar?”

Wanneer er een conflict is, geef je het STORM-kaartje aan de kinderen en laat je ze met elkaar in gesprek gaan. Als leerkracht begeleid je dit proces. Sommige scholen gebruiken deze kaartjes door de hele school, zelfs op plekken zoals de speelplaats. Leerkrachten hebben altijd een kaartje bij de hand om meteen in te zetten. Als je dit schoolbreed volhoudt, zullen kinderen op den duur de stappen zo goed beheersen dat ze het kaartje niet meer nodig hebben.

Het weerbericht voor vandaag ‘Een stuk rustiger met minder wind en alleen vandaag nog buien’. Eigenlijk hetzelfde als het werken met de T-kaart en het STORM-kaartje: er zal af en toe nog wel gedoe zijn en grenzen blijven opgezocht worden, maar met deze twee tools kom je er toch wat zonniger door de stormingsfase heen.

Over een week start de herfstvakantie in het midden en zuiden van het land. Een week later mag het noorden even bijtanken. Heb jij het bijtanken echt nodig? Of begin je er net een beetje lekker in te komen met jouw groep en komt de vakantie eigenlijk net te vroeg om goed door te kunnen pakken.

Gouden weken

Eigenlijk in alle scholen waar ik kom, werken ze aan de Gouden Weken. Waar Boaz van Bijleveld in zijn boek De Gouden Weken 2.0 (2019) een mooie planning van zes weken aangeeft, zie ik vaak dat het na twee weken wel gedaan is met de Gouden Weken. Jammer! Want dan laat je als leerkracht heel veel mooie momenten liggen om van jouw groep écht een groep te maken. Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat je er een Gouden Jaar van zou moeten maken, dus die kennismakingsactiviteiten over laten gaan in groepsvormingsactiviteiten. Daarmee zorg je als leerkracht ervoor dat er échte verbinding ontstaat in de groep en de groep dus écht een fijne groep wordt.

Naar een nóg fijnere groep

Gister was ik een groep 6 waarbij de leerkracht een heel eenvoudige, maar oh zo leuke én doeltreffende groepsvormingsactiviteit met zijn groep had. Elk kind kreeg een formulier waar een aantal vragen opstonden. Nadat iedereen het in stilte ingevuld had, werden er proppen van gemaakt en in een mand verzameld.
Na wat gehussel, pakte de leerkracht er één prop uit en begon de persoon te beschrijven:

‘Hij of zij heeft twee broers, geen huisdieren, is gek op judo en fan van Feijenoord. Wie is het?’

De kinderen noteerden de naam op hun wisbordje en lieten hun wisbordjes op het teken ‘1-2-3’ zien. Zó bijzonder om te zien dat bij sommige formulieren kinderen precies wisten over wie het ging en bij de ander er heel veel verschillende namen de lucht in gingen.

Elkaar écht kennen

Wat ik me dan meteen afvraag is: hoe goed kennen deze kinderen elkaar? Want, de antwoorden waren niet zó logisch dat het makkelijk zou zijn om te raden. De kinderen moesten dus echt wel nadenken over wie het ging. Toch blijken ze dan het ene kind veel beter te kennen dan het andere in de groep. Bijzonder toch?

Wanneer de wisbordjes weer op tafel lagen, stelde de leerkracht vragen als:

‘Hoe wist je dat Youssef het was?’

‘Wat weet je van Babette dat je zeker wist dat zijn het moest zijn?’

Maar ook vragen over de namen die verkeerd geraden waren.

‘Waardoor dacht je dat het Bram was?’

En de kinderen die genoemd werden, kwamen natuurlijk ook even aan het woord om een toelichting of bevestiging te geven.

Betrokkenheid

De betrokkenheid in de groep was enorm. Ze zaten op het puntje van hun stoel. Na een aantal formulieren, soms ook deels, benoemd te hebben, ging de leerkracht over naar een andere activiteit, waarbij de groep moest samenwerken. Je merkte tijdens de opdracht dat kinderen het nóg over het spel hadden. Het had veel indruk gemaakt. De mooiste die ik hoorde was: ‘Ben jij fan van de Spice Girls? Wat is dat?’
‘Een meidengroep!’
Geweldig! Volgens mij uit de jaren 90 toch? Deze kinderen waren toen nog niet eens geboren!

Activiteiten

Naast deze activiteit die je hier kunt downloaden, zijn dit ook nog een aantal activiteiten waar kinderen elkaar écht beter leren kennen en waarmee je dus voortborduurt op de gouden weken, op weg naar een gouden jaar!

Het organiseren van groepsvormingsactiviteiten is een geweldige manier om kinderen op een leuke en interactieve manier met elkaar kennis te laten maken, maar ook om elkaar nóg beter te leren kennen. Door deze activiteiten worden ze gestimuleerd om met elkaar in gesprek te gaan, elkaars interesses te ontdekken en samen te werken. Dit draagt bij aan een positieve groepssfeer doordat kinderen elkaar beter kennen en daardoor meer rekening kunnen houden met elkaar.

Hoe ga jij na de herfstvakantie verder met groepsvorming? Laat gerust een reactie achter!

Wil je er meer over weten?

Tegenstellingen

Vaak hoor je het juist andersom: in de klas gaat het prima, maar bij vrije activiteiten gaat het mis. Maar, deze groep is anders. Al pratend en vanuit mijn kant ‘onderzoekend’ waar de schoen wringt komen we op een aantal mooie inzichten, een aantal tegenstellingen, die verklaren waardoor het zo hard werken is voor deze leerkracht:

– De groep is van het ‘doen’, de leerkracht van het praten.
– De groep houdt van duidelijke opdrachten en structuur, de leerkracht heeft een fijne dag wanneer ze het gevoel heeft alle vrijheid te hebben en te kunnen spelen met de groep. Haar dagplanning kan dus ook alle kanten opgaan.
– De groep geeft zelf aan energizers nodig te hebben en ook te willen weten wanneer ze die gaan doen, de leerkracht zet energizers in op het moment dat zij denkt dat het nodig is.
– De groep is een combinatiegroep en zitten met hetzelfde leerjaar bij elkaar, maar willen graag sámen werken, elkaar kunnen helpen. De leerkracht vindt het fijner wanneer ze zicht heeft op één leerjaar.

Wat vraagt deze groep?

Samen concluderen we: de groep is van duidelijkheid, structuur en routines. Ze willen weten waar ze aan toe zijn, wat er van hen verwacht wordt. En de leerkracht is van go-with-the-flow. Routines veranderen is lastig, maar soms nodig! Vooral als je merkt dat routines die jij bedacht hebt niet werken.

Mijn idee is om met de groep in gesprek te gaan en een aantal zakten te gaan aanpassen in en met de groep.

– De groep gaan mixen. Dus 6 en 8 gaan door elkaar zitten in groepjes, zodat ze van en met elkaar kunnen leren.
– De dagplanning op het bord duidelijker maken en de momenten van energizers zichtbaar maken.
– Dagelijks reflecteren; ze meenemen in hoe ze er sámen met de leerkracht een fijne groep (want dat staat in de groepsmissie) van kunnen maken en wat daarvoor nodig is. En dus ook van reflecteren een routine te maken.

Routines, ze lijken zo simpel. Maar wanneer jij als leerkracht van het go-with-the-flow bent en de groep van structuur en duidelijkheid is, kan het gaan botsen. En dan voelt het voor jou als leerkracht als: ik kan er helemaal niks mee!
En dat klopt! Maar wanneer jij jezelf kunt ‘stretchen’ door meer te gaan ‘matchen met de groep, zul je merken dat er een heel andere sfeer in de groep ontstaat.

Het belang van routines

Routines spelen een belangrijke rol in de groep. Ze bieden structuur, voorspelbaarheid en helpen bij het creëren van een veilige en stabiele omgeving voor kinderen. Door routines aan te leren, worden kinderen geholpen om te leren omgaan met tijd, verantwoordelijkheid en zelfstandigheid. Ze kunnen om zich beter focussen op hun taken én het vergroot hun gevoel van eigenaarschap. Niet alleen op het leerproces, maar ook op het groepsproces!

Hoe ga jij om met routines in jouw klas? Wat vind jij effectief en wat werkt misschien voor geen meter? Laat het me weten!

Of wil je een keer sparren over de routines in jouw groep waarvan je het idee hebt dat ze niet werken, maar wat dan wél gaat werken?

1. Blik terug en blik vooruit

Voordat je aan het nieuwe schooljaar begint, is het belangrijk om even terug te kijken naar het vorige jaar. Wat ging er goed? Wat kon beter? Neem de tijd om te reflecteren op je eigen leerkrachthandelen en hoe dit zijn uitwerking had op de groep. Deze evaluatie zal je helpen om je sterke punten te benadrukken en eventuele zwakke punten aan te pakken.
Dus: de goede dingen blijven doen en de aandachtspunten even onder de loep nemen en bedenken: hoe kan ik dat dit jaar anders doen? Het is ook een goed moment om jouw eigen missie (doel) voor dit nieuwe jaar te formuleren.
Hoe ziet jouw ‘droomklas’ eruit? Wat is jouw stip aan de horizon? Wat zie je jezelf dan doen? Wat hoor je jezelf zeggen? Maar ook: wat zie je kinderen doen en wat hoor je ze tegen elkaar en tegen jou zeggen?

2. Stel doelen: een missie

Het stellen van doelen is essentieel voor een gouden schooljaar. Naast jouw persoonlijke leerkrachtdoelen is het belangrijk dat je ook doelen stelt voor én met de groep. Dus: wat willen wij als groep (de leerkracht én de kinderen) samen bereiken dit schooljaar? Hoe ziet een fijn schooljaar eruit? Wat doen we dan? Wat zeggen we tegen elkaar? Wat vinden we samen belangrijk. Kortom: werk aan een gezamenlijke groepsmissie. Download hier mijn gratis e-book voor meer tips.

3. Creëer een positieve omgeving

Een positieve en motiverende omgeving draagt bij aan het succes van het gouden schooljaar. Richt je klaslokaal in op een manier die kinderen aanspreekt en hen uitdaagt om te leren. Maar ook: zorg dat routines snel duidelijk kunnen worden. Wat worden de looproutes in jouw groep? Waar kunnen kinderen hun materialen pakken? Creëer een sfeer van respect, samenwerking en nieuwsgierigheid. Zorg ook voor een open communicatie met de kinderen waarbij hun stem gehoord wordt en ze zich veilig voelen om vragen te stellen en zichzelf te uiten. Door de eerste weken bewust veel aandacht te besteden aan elkaar leren kennen, veiligheid te creëren en groepsvorming leg je de basis voor een gouden schooljaar. Ideeën nodig voor groepsvormingsactiviteiten? Download hier mijn e-book met 15 Groepsvormers voor binnen én buiten. 

4. Maak een ‘gouden’ planning

Het hebben van een doelgerichte planning voor de eerste weken, waarin je bewust de groepsvormende activiteiten én de activiteiten m.b.t. het vormen van de missie en afspraken maakt is echt van onschatbare waarde. Zorg ervoor dat je weet welke activiteiten je wanneer aan bod laat komen en dan ook vooral wat jouw doel met die activiteit is. Maak die planning ook zichtbaar op het bord, zodat het voor de kinderen ook duidelijk is wat en wanneer je een groepsvormende activiteit doet. In de praktijk zie ik nog vaak ‘gesjoemel’ met die activiteiten. Een instructie of les loopt uit en je sjoemelt die ene groepsvormer of energizer maar even van het programma om tijd in te halen. Zet je ‘m zichtbaar op de planning voor de kinderen, dan kom je er niet onderuit. 😉 Een goed georganiseerde planning zorgt er ook voor dat je je lessen effectief kunt voorbereiden en uitvoeren. En groepsvorming niet iets wordt wat je ‘erbij’ doet.

Met deze tips en inzichten is een succesvolle start van het gouden schooljaar binnen handbereik. Door te starten vanuit jouw droom de groep, passende activiteiten in te plannen en uit te voeren en vervolgens te reflecteren en eventueel bij te stellen, creëer je een positieve omgeving te creëren en leg je de basis voor een gouden schooljaar. Laten we met vol enthousiasme en energie aan de slag gaan, wetende dat wij het goud in hebben om het verschil te maken voor de kinderen in de groep. Ik wens je een gouden start toe in een gouden schooljaar!

En mocht je er hulp bij nodig hebben: neem dan even contact met me op. Ik help je graag op weg: