Twee weken geleden schreef ik in mijn blog dat je een schooljaar beter kunt starten met een droom dan met regels. Een missie geeft energie en verbindt de groep: ‘hier doen we het samen voor.’
Maar… een droom alleen is nog niet genoeg. Want hoe zorg je ervoor dat die droom (de missie) zichtbaar wordt in het dagelijkse doen en laten van kinderen?
Daar komen afspraken om de hoek kijken. En nee, niet de lange lijst met wat allemaal níet mag. Maar juist de afspraken die laten zien wat we wél doen om samen een fijne groep te vormen.
Een hilarisch voorbeeld uit de praktijk
Twee weken geleden had ik een prachtige training met een team. De week erna gingen de leerkrachten aan de slag met de missie en afspraken. Aan het einde van de week kreeg ik een mailtje van een leerkracht wat startte met: Hoi Nicole, deze is te leuk om niet te delen:
‘We waren bezig met het bedenken van afspraken die passen bij de missie van de groep. De kinderen schreven hun ideeën op een placemat. Bij één kind kon ik niet precies lezen wat er stond, dus ik vroeg of er ‘niet kiete’ stond? Geen enkel idee wat dat dan zou zijn dus daar wilde ik al op doorvragen.
Nee, er stond: niet kute (niet kutten)…..🫣
‘Oké…. wat doe je dan wel als je niet mag kutten?’
‘Lief spelen.’
‘Dan schrijf dat maar op, want die andere taal wil ik eigenlijk niet horen op school.’
En precies dáár gaat het om. Afspraken positief formuleren in taal die de kinderen zelf begrijpen. Dan leg je een positieve basis.
Van verbieden naar uitnodigen
In mijn boek Van onrust naar rust-Hoe je van je klas een groep maakt- schrijf ik dat afspraken alleen werken als ze leven in de groep. En leven gaan ze pas, wanneer kinderen voelen dat ze er iets mee kunnen. “Niet rennen” is een stopbord. Het roept soms juist uit tot experimenteren. “We lopen rustig in de gang” nodigt uit om samen succes te ervaren.
Hetzelfde met “geen ruzie maken”. Dat klinkt streng en zwaar. Maar zeg je: “We lossen problemen samen op”, dan klinkt dat ineens haalbaar en hoopvol.
Afspraken die plezier brengen
En er is nóg iets belangrijks: afspraken zijn niet alleen bedoeld om orde te houden, maar ook om plezier te maken. Want een groep die samen plezier beleeft, heeft minder ruzie en meer verbinding.
Een leerkracht vertelde me dat ze dit jaar bewust tijd nam voor gezamenlijke spelmomenten in de klas. Niet alleen werken aan de missie en afspraken, maar ook gewoon plezier maken. En je zag de sfeer veranderen: kinderen lachten samen, hielpen elkaar, en maakten vanzelf afspraken over hoe dat plezier leuk bleef voor iedereen.
Hoe afspraken onderdeel worden van de groep
Misschien herken je het wel: je maakt samen met je klas prachtige afspraken, schrijft ze op een poster… en na een paar weken hangen ze er vooral voor de sier. Ze worden als behang in jouw klas.
Dat is zonde, want dan mis je de kracht die afspraken kunnen hebben.
Afspraken werken pas echt als ze ingebed zijn in de dagelijkse routines. Dat betekent:
Oefenen en herhalen
Maak er een gewoonte van om afspraken elke dag kort aan te stippen. Bijvoorbeeld in de ochtend: “Waar letten we vandaag op?”
Concreet maken in gedrag
“Respectvol zijn” klinkt mooi, maar wat dóen we dan precies? Hand opsteken, elkaar laten uitspreken, samen lachen zonder uit te lachen.
Complimenteren
Benoem het als je ziet dat kinderen de afspraken naleven. Daarmee bevestig je dat de afspraken van de groep zijn, niet alleen van jou.
Routines koppelen
Maak afspraken zichtbaar in terugkerende momenten, zoals de dagstart, de kring of het buitenspelen. Zo worden ze een natuurlijk onderdeel van hoe je met elkaar omgaat.
Kleine dingen, groot effect
Soms zijn het de kleine momenten die het verschil maken. Even stilstaan bij: “Wat ging er goed vandaag?” of een leerling vragen: “Hoe hielp jij om onze afspraken waar te maken?”
Op die manier blijven afspraken niet in de lucht hangen, maar krijgen ze een plek in het dagelijkse doen en laten.
En geloof me: een groep die samen positieve afspraken maakt én die afspraken elke dag een beetje levend houdt, heeft niet alleen minder gedoe… maar vooral veel meer plezier. 🎉
Wil je hier meer over lezen?
In mijn boek Van onrust naar rust – Hoe je van jouw klas een groep maakt geef ik je volop inspiratie, voorbeelden en praktische werkvormen om van jouw klas een hechte groep te maken. Nieuwsgierig? Klik dan even op de onderstaande button:
